Jedną z pierwszych decyzji przed złożeniem pozwu rozwodowego jest wybór, czy żądać ustalenia winy za rozkład pożycia. To nie tylko kwestia oceny zachowania małżonków. Rozstrzygnięcie o winie może wpływać na obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami, a zazwyczaj także na czas i zakres postępowania dowodowego.
Kiedy sąd może orzec rozwód?
Podstawową przesłanką jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Zupełność oznacza ustanie więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej, z uwzględnieniem realiów konkretnej rodziny. Trwałość wymaga wniosku, że powrót małżonków do wspólnego pożycia nie jest prawdopodobny.
Nawet wtedy rozwód może być niedopuszczalny, jeżeli ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci, orzeczenie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego albo rozwodu żądałby małżonek wyłącznie winny bez zgody drugiego małżonka, z zastrzeżeniem ustawowego wyjątku.
Co oznacza rozwód bez orzekania o winie?
Sąd zaniecha orzekania o winie wyłącznie na zgodne żądanie obojga małżonków. Skutek jest taki, jak gdyby żaden z nich nie ponosił winy. Postępowanie bywa wtedy krótsze, ponieważ nie trzeba prowadzić dowodów dotyczących przyczyn rozpadu związku. Nadal jednak sąd musi rozstrzygnąć sprawy wspólnych małoletnich dzieci, w tym władzę rodzicielską, kontakty i alimenty.
Jakie znaczenie ma wyłączna wina?
Orzeczenie wyłącznej winy jednego małżonka może rozszerzyć obowiązek alimentacyjny wobec małżonka niewinnego. Jeżeli rozwód powoduje istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej, może on żądać odpowiedniego przyczyniania się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb, nawet gdy nie znajduje się w niedostatku.
Przy braku wyłącznej winy zobowiązanego alimentów co do zasady może żądać małżonek znajdujący się w niedostatku, o ile sam nie został uznany za wyłącznie winnego. Ustawa odmiennie reguluje również czas trwania obowiązku.
Wina nie przesądza natomiast automatycznie o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi ani o sposobie podziału majątku. Każda z tych kwestii ma własne przesłanki.
Jak ocenić, który wariant wybrać?
Warto zestawić możliwe skutki alimentacyjne z kosztem emocjonalnym, czasem postępowania i dostępnymi dowodami. Wiadomości, dokumenty, zeznania świadków czy opinie specjalistów powinny dotyczyć okoliczności istotnych dla rozkładu pożycia. Decyzja procesowa powinna wynikać z realnego celu, a nie wyłącznie z potrzeby uzyskania moralnego potwierdzenia własnych racji.
Podstawa prawna:art. 56–60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
