Raz ustalona wysokość alimentów nie musi obowiązywać bezterminowo. Jeżeli od poprzedniego wyroku albo ugody nastąpiła istotna zmiana stosunków, można żądać podwyższenia, obniżenia, a w odpowiednim przypadku także uchylenia obowiązku alimentacyjnego.
Co oznacza „zmiana stosunków”?
Sąd porównuje sytuację z chwili poprzedniego ustalenia alimentów z sytuacją istniejącą w czasie nowego postępowania. Liczą się przede wszystkim usprawiedliwione potrzeby osoby uprawnionej oraz zarobkowe i majątkowe możliwości osoby zobowiązanej.
Podwyższenie alimentów może uzasadniać m.in. wzrost kosztów leczenia, edukacji, mieszkania lub dojazdów, rozpoczęcie kolejnego etapu nauki albo ogólny wzrost kosztów utrzymania. Obniżenie może wchodzić w grę przykładowo po trwałej, niezawinionej utracie części dochodów, poważnej chorobie czy istotnej zmianie zakresu osobistej opieki nad dzieckiem.
Sama zmiana wynagrodzenia nie rozstrzyga sprawy. Sąd ocenia możliwości zarobkowe, czyli także dochody, które zobowiązany mógłby osiągać przy należytym wykorzystaniu kwalifikacji i sił. Celowe porzucenie pracy lub zrzeczenie się majątku nie musi prowadzić do obniżenia alimentów.
Jak przygotować dowody?
W sprawie o zmianę alimentów przydatne są zwłaszcza:
- zestawienie bieżących miesięcznych kosztów utrzymania;
- faktury, rachunki, potwierdzenia opłat i umowy;
- dokumentacja medyczna i koszty leczenia;
- zaświadczenia ze szkoły, przedszkola lub zajęć dodatkowych;
- dokumenty dotyczące dochodów, majątku i sytuacji zawodowej stron;
- odpis poprzedniego wyroku albo ugody.
Koszty powinny być rzeczywiste, racjonalne i przypisane do osoby uprawnionej. Nie oznacza to jednak, że każdą codzienną drobną płatność trzeba wykazać osobnym paragonem – sąd ocenia cały materiał dowodowy i zasady doświadczenia życiowego.
Od kiedy mogą obowiązywać nowe alimenty?
Podwyższenie lub obniżenie nie następuje automatycznie. Potrzebny jest nowy wyrok albo ugoda. W pozwie można żądać zmiany od daty jego wniesienia, a w uzasadnionych okolicznościach również za wcześniejszy okres. Na czas procesu możliwe jest złożenie wniosku o zabezpieczenie.
Warto pamiętać, że świadczenie wychowawcze i inne świadczenia wymienione w art. 135 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie wpływają na zakres alimentów.
Podstawa prawna:art. 135–138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
